مسجد جامع شهر اصفهان

اصفهان-اصفهان
این مسجد، در حقیقت، مجموعه‌ای از ساختمان‌‌ها و آثار هنری دوره‌های بعد از اسلام تاریخ ایران است که یادگارهایی از پادشاهان، وزیران، امیران، بزرگان و بانوان خیر ایرانی بعد از اسلام را در بر دارد و بخشی از تحولات معماری دوره‌های اسلامی تاریخ ایران را، در مدت هزار سال نشان می‌دهد.
مسجد جامع شهر اصفهان

این مسجد، در حقیقت، مجموعه‌ای از ساختمان‌‌ها و آثار هنری دوره‌های بعد از اسلام تاریخ ایران است که یادگارهایی از پادشاهان، وزیران، امیران، بزرگان و بانوان خیر ایرانی بعد از اسلام را در بر دارد و بخشی از تحولات معماری دوره‌های اسلامی تاریخ ایران را، در مدت هزار سال نشان می‌دهد. این مسجد، بخش‌های ممتاز و جالب توجهی به قرار زیر دارد:

صفه‌های کوچک سمت راست دالان ورودی که با ستون‌های مدور و گچبری‌های زیبا تزئین یافته‌اند و مجموعه‌ای از آثار دورة دیلمی در قرن چهارم هجری قمری است.

گنبد خواجه نظام‌الملک، وزیر مشهور ملکشاه سلجوقی که در سال‌های 465 تا 485 هجری قمری ساخته شده است. کتیبة کوفی این گنبد که در ضلع جنوبی مسجد واقع شده، حاوی نام پادشاه وقت، ملکشاه و وزیر او خواجه نظام‌الملک است. عنوان ملکشاه در این کتیبه «یمین‌خلیفه‌الله، امیرالمؤمنین» ذکر شده است. خلیفة عباسی در آن زمان المعتصم بالله بوده است.

چهل ستونی که در منتهی‌الیه غربی این ضلع واقع شده، از دورة شاه عباس اول صفوی است که در سال 1019 هجری قمری به ساختمان‌های مسجد افزوده شده است.

چهل ستون که در سمت چپ دالان ورودی واقع شده و در ساخت آن از سبک ابنیة سلجوقی پیروی شده است، از آثار دورة پادشاهان آل مظفر در قرن هشتم هجری قمری است.

ساختمان ایوان جنوبی مسجد از قرن ششم و تزئینات داخل و خارج آن از قرن هشتم، نهم، دهم و یازدهم هجری قمری است. دو منارة این ایوان ظاهراً در عهد حسن‌بیک ترکمان افزوده شده است و در دوره این امیر آق‌قویونلو و پادشاهی طهماسب اول و شاه عباس دوم، تغییرات ضروری مسجد به انجام رسیده و داخل و خارج این ایوان، با تزئینات کاشی‌کاری آراسته شده است. در بین مقرنس‌های تاق این ایوان، نام ابونصر حسن بهادر که بانی تعمیرات و الحاقاتی در این مسجد بوده است، در یک لوحة کاشی‌کاری مربوط به سال 880 هجری قمری ثبت شده است.

تزئینات کاشی‌کاری اطراف صحن از دورة حسن بیک ترکمان معروف به اوزون حسن و از قرن نهم هجری قمری است.

ایوان شرقی مسجد، مشخصات معماری دورة سلجوقی را از قرن ششم به خوبی حفظ کرده است. داخل این ایوان با گچبری‌های قرن هشتم آراسته شده و کتیبة کاشی‌کاری آن حاکی از تعمیرات در دورة شاه سلیمان صفوی است.

صفة عمر در شرق این ایوان واقع شده است که در دورة قطب‌الدین محمود شاه آل مظفر، به وسیلة مرتضی بن الحسن العباسی الزینبی در محل بنای قدیمی دیگری ساخته شده است. در دورة حکومت موقتی اشرف افغان تعمیر شده و به دستور او کتیبه و لوحه‌هایی به این صفه افزوده شده است.

ایوان غربی مسجد که ساختمان آن از قرن ششم هجری است و با تزئینات کاشی‌کاری آن دوره که بیشتر از نوع خطوط بنایی است، آراسته شده است. این ایوان در دورة پادشاهی شاه سلطان حسین صفوی، تعمیر و تزئین شده و با کتیبه‌ها و لوحه‌هایی در قالببب خطوط مختلف زینت یافته است.

در شمال ایوان غربی، مسجد کوچکی از دورة اولجایتو (ایلخان مسلمان مغول) واقع شده است که محراب عالی گچ‌بری شدة آن در سال 710 هجری قمری به دستور وزیر ایرانی او «محمد ساوی» ساخته شده و تاق‌های آجری متنوعی دارد. محمد ساوی در سال 711 هجری قمری بر اثر سعایت بدگویان به دستور الجایتو کشته شد؛ ولی این اثر ارزندة دورة صدارت او همچنان نام او را در تاریخ جاویدان کرده است. نام استاد حیدر اصفهانی که سازندة این محراب عالی گچ‌بری شده است نیز، در آخر حاشیة کتیبة محراب بر جای مانده است.

در غرب ایوان غربی و مسجد اولجایتو، شبستانی از دورة حکومت سلطان محمدبن بایسنقر تیموری وجود دارد که سال ساختمان 851 هجری قمری است و بانی آن «عمادبن مظفر ورزنه‌ای» از امرای لشکر وی بوده است. کتیبة ثلث زیبای سردر این شبستان تاریخی را سیدمحمود نقاش خطاطی کرده است. عمادبن مظفر، مسجد باشکوهی هم در محل تولد خود بنا کرد هاست.

ایوان شمالی مسجد معروف به صفة درویش از قرن ششم و کتیبة گچ‌بری داخل آن از دورة شاه سلیمان صفوی است. تزئینات کاشی‌کاری نمای خارجی آن از اقدامات اداره باستان‌شناسی اصفهان در سال‌های 1336 و 1337 هجری شمسی است و به این مناسبت، کتیبه‌ای به خط بنایی به یادگار گذاشته شده است. در طرفین ایوان شمالی و شمال آن، چهل ستون‌هایی از قرن ششم هجری موجود است که مخصوصاً چهل‌ستون شرقی آن، تاق‌های متعدد با نقوش مختلف آجری دارد و از قسمت‌های جالب این بنای عظیم تاریخی به شمار می‌رود.

شمالی‌ترین اثر تاریخی مسجد جمعه، گنبد تاج‌الملوک مشهور به گنبد خاکی است که بانی آن «ابوالغنائم تاج‌الملوک خسرو فیروز شیرازی» وزیر دیگر ملکشاه سلجوقی است. سال ساختمان آن در کتیبة دور گنبد، 481 هجری قمری ذکر شده است و در بین آثار دورة سلجوقی اثر بی‌همتایی به‌شمار می‌رود.

در آثار تاریخی موجود در مسجد جمعة اصفهان، غیر از سبک‌های مختلف معماری، می‌توان انواع خطوط کوفی، ثلث، بنایی، نسخ و نستعلیق را به زبان فارسی و عربی، و به نثر و به نظم می‌توان مشاهده نمود.

ساختمان حوض وسط مسجد نیز در زمان سلطنت شاه محمد خدابنده صفوی، پدر شاه عباس اول، به وسیلة شخصی به نام یوسف آقا بنا شده است.

کد امنیتی
آخرین هتل های مشاهده شده آخرین هتل های مشاهده شده
چرا رزرواسیون آریا؟ تماس با رزرواسیون

021-66916724-5

پاسخگویی
9 صبح تا 9 شب
پاسخگویی 9 صبح تا 9 شب
اشتراک گذاری این صفحه در گوگل اشتراک گذاری این صفحه در تویتر اشتراک گذاری این صفحه در فیسبوک رزرواسیون آریا در تلگرام رزرواسیون آریا در اینستاگرام
خبرنامه
جاذبه های گردشگری | موزه | تقویم گردشگری | سینما | پایانه های مسافربری | فرودگاه ها | رویداد ها | راه آهن | دانستنی ها